Tiêu dùng xanh chính là giải pháp thiết yếu trước thực trạng ô nhiễm môi trường ngày càng trầm trọng hiện nay. Xu hướng tiêu dùng xanh bền vững của người Việt bắt nguồn từ sự gia tăng trong nhận thức về bảo vệ môi trường và sử dụng sản phẩm an toàn của người dùng. Từ đó giúp lan tỏa nhận thức về việc giảm thiểu rác thải, tìm ra giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa, tránh lãng phí năng lượng và trồng thêm thật nhiều cây xanh để giảm tình trạng ô nhiễm môi trường.
Vậy đây có thực sự là cách bảo vệ môi trường không? Cùng Tre Xanh Việt tìm hiểu ngay trong bài viết sau
1. Khái niệm tiêu dùng xanh là gì?
Tiêu dùng xanh là việc lựa chọn sử dụng hàng hóa, dịch vụ không tác động xấu đến môi trường. Dựa trên tiêu chí là sản phẩm an toàn cho người dùng, từ khâu sản xuất đến tiêu dùng và xử lý sau sử dụng. Có thể hiểu xu hướng tiêu dùng này là tất cả các hành vi sử dụng có chọn lọc để bảo vệ môi trường, giảm thiểu tổn hại đến tài nguyên của Trái Đất.
2. Vì sao xu hướng tiêu dùng xanh là thiết yếu
2.1. Tiêu dùng xanh - cách bảo vệ con người khỏi ô nhiễm môi trường
2.1.1. Con người đang sống trong sự ô nhiễm trầm trọng
Trái Đất nóng lên, băng tan, mưa axit, biến đổi khí hậu, suy giảm tầng ôzôn, … là những cụm từ quen thuộc về tình trạng trên thế giới hiện nay. Tình trạng ô nhiễm xảy ra ở khắp mọi nơi và trở thành vấn đề đáng báo động cho toàn thế giới trong đó có cả Việt Nam.
Ô nhiễm không khí
Theo IQAir - tổ chức sở hữu lượng dữ liệu tổng hợp rất lớn về chất lượng không khí, ô nhiễm không khí ở Hà Nội xếp hạng nhất trên thế giới vào ngày 26/3/2025, còn thành phố Hồ Chí Minh xếp hạng thứ 6.
Thực trạng
Không khí Việt Nam đang bị bao trùm trong lớp bụi mịn bao phủ màu trắng đục. Cụ thể, là loại bụi MỊN PM2.5, có khả năng xâm nhập sâu vào phổi và thậm chí vào máu.
Tác động tới sức khoẻ con người
Thực trạng ô nhiễm không khí này dẫn tới những hậu quả lên sức khỏe con người như:
Ô nhiễm không khí là nguyên nhân gây ra 7 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu: theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Ít nhất 70 nghìn người tử vong mỗi năm vì các bệnh liên quan đến ô nhiễm không khí ở Việt Nam, chủ yếu là các bệnh đường hô hấp, bệnh tim mạch và ung thư phổi.
(Lấy nguồn từ: Ô nhiễm không khí tầng cao những ngày đầu năm)
Ô nhiễm trường đất
Thực trạng
Việt Nam có khoảng 33 triệu ha diện tích đất tự nhiên, trong đó hơn 22 triệu ha đang được sử dụng. Đáng lo ngại là một phần lớn diện tích đất tự nhiên đang bị suy thoái và ô nhiễm.
Ô nhiễm đất nặng nề dẫn đến những tác động đến sức khỏe con người như sau:
Ung thư do tiếp xúc nhiều với chì, crom, xăng dầu,...
Tổn thương thận vì tiếp xúc Cyclodienes và thủy ngân.
Nhiễm độc gan, bệnh mãn tính,... thậm chí có thể gây tử vong.
Ô nhiễm đường biển
Thực trạng
Hiện Việt Nam đứng thứ tư trên thế giới về ô nhiễm rác thải biển, đặc biệt là rác thải nhựa. Một số khu biển ven bờ và cửa sông bị ô nhiễm chất hữu cơ liên quan tới chất thải sinh hoạt. Chất thải rắn sinh hoạt phát sinh của 28 tỉnh ven biển nước Việt Nam vào khoảng 14,03 triệu tấn/năm (khoảng 38.500 tấn/ngày)
Tác động tới sức khoẻ con người
Ô nhiễm biển gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm như bệnh ngoài da và bệnh về hô hấp. Các chất độc hại trong hải sản cũng có thể gây ngộ độc thực phẩm và các bệnh lý mãn tính khác. Chưa kể, Theo một báo cáo của WWF, số lượng các loài sinh vật biển đã giảm khoảng 49% trong vòng 40 năm qua.
2.1.2. Tiêu dùng xanh bảo vệ con người như thế nào?
Nguyên nhân của những tình trạng ô nhiễm trên chính là do:
Ô nhiễm không khí từ hoạt động giao thông và công nghiệp (30-40%).
Ô nhiễm nguồn nước từ hoạt động sản xuất nông nghiệp và công nghiệp (25-35%)
Ô nhiễm rác thải sinh hoạt và công nghiệp (15-25%):
Suy thoái rừng và đa dạng sinh học (10-15%).
Tiêu dùng xanh là “cứu tinh” cho con người vì lựa chọn tiêu dùng những sản phẩm an toàn cho mọi đối tượng. Sản xuất những sản phẩm này không sử dụng nhiều hóa chất độc hại. Từ đó giảm ô nhiễm nguồn nước từ hoạt động sản xuất công nghiệp.
Những sản phẩm xanh cũng có thể tái chế nhiều lần. Điều này giúp giảm sản xuất công nghiệp để tạo ra các sản phẩm mới giúp giảm ô nhiễm không khí. Đồng thời việc các sản phẩm xanh có thể tái chế nhiều lần cũng giúp giảm rác thải sinh hoạt và rác thải công nghiệp. Nhờ vậy giảm ô nhiễm rác thải.
Cuối cùng, xu hướng chọn tiêu dùng xanh không những làm giảm rác thải, giảm ô nhiễm khi sản xuất công nghiệp mà còn giúp giảm ô nhiễm nước. Từ đó bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời khuyến khích trồng rừng để sản xuất sản phẩm xanh sẽ giúp có nhiều cây xanh hơn để lọc không khí tốt hơn. Đây còn là giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa hiệu quả.
Như vậy, xu hướng tiêu dùng xanh là thiết yếu do chúng đều bao gồm những cách bảo vệ môi trường khỏi những nguyên nhân trên
2.2 Xu hướng tiêu dùng xanh bền vững - giải pháp phát triển đất nước
Ở xu hướng này, doanh nghiệp được khuyến khích phát triển bền vững , tạo ra thị trường và việc làm mới, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Sản phẩm xanh chất lượng cao còn giúp mở rộng cơ hội xuất khẩu và hội nhập cho Việt Nam.
3. Tiêu dùng xanh chính là cách bảo vệ môi trường và sức khỏe người dùng
3.1. Bỏ các sản phẩm nhựa, nhựa dùng 1 lần
Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, Việt Nam mỗi năm thải đến 1,8 triệu tấn rác thải nhựa, các đồ nhựa dùng một lần chiếm 72% tổng lượng rác thải nhựa. Trong đó chỉ khoảng 11-12% nhựa được tái chế bởi doanh nghiệp và nhà nước. Lượng còn lại bị xả ra biển hoặc được chôn, đốt do tính chất khó phân hủy.
Không chỉ nhựa sử dụng 1 lần mà cả nhựa tái sử dụng cũng có thời gian phân hủy từ 500-1000 năm, gây ô nhiễm nặng. Vì thế, cần phải loại bỏ và có các giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa càng nhiều càng tốt.
3.2. Giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa: thay thế bằng sản phẩm an toàn
Các chất liệu thiên nhiên luôn là ưu tiên hàng đầu vì độ “vô tội” đối với người tiêu dùng và môi trường. Tiếp đến là các sản phẩm tái chế và tiết kiệm năng lượng.
3.2.1. Tiêu dùng các sản phẩm từ tre nứa
Có thể nói, tre tạo nên các sản phẩm vô cùng hoàn hảo cho con người: vừa không lo các chất độc hại và trang trí cho nhà một vẻ đẹp sang trọng nhưng vẫn rất thoải mái như đang đắm mình vào thiên nhiên
Sản phẩm an toàn - người dùng yên tâm: tre nổi lên như một giải pháp "xanh" toàn diện, từ quá trình sản xuất đến phân hủy sau tiêu dùng. Phát triển nhanh so với nhiều loại cây khác: từ 2-3 năm và mang khả năng tái tạo cao. Với quá trình trồng gần như không sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón, nói không với chất hóa học độc hại trong sản xuất. Điều này giúp giảm tình trạng ô nhiễm đất, nước từ nông nghiệp và công nghiệp.
Độ bền cao, có thể tái sử dụng và thân thiện với môi trường: Tre nứa mang sẵn đặc tính kháng khuẩn cao, giúp tăng độ bền bỉ khi sử dụng. Đây là giải pháp cho vấn nạn lượng rác thải quá lớn và có nhiều sản phẩm thay thế được sản phẩm nhựa sử dụng 1 lần lên tớ 79% trong đó.
Tham khảo ngay: Top sản phẩm làm từ tre nứa hữu dụng thân thiện với môi trường
3.2.2. Sử dụng sản phẩm xanh từ vật liệu tự nhiên(rơm, bã mía, v.v.)
Chúng được tận dụng để giảm thiểu rác thải và chi phí sản xuất rẻ, phù hợp làm các đồ dùng thay thế nhựa 1 lần có giá thành rẻ như hộp, ly nước, đĩa, giấy,....
Tương tự thì các chất liệu từ thiên nhiên như rơm và bã mía cũng rất được ưa chuộng bởi độ an toàn cho người tiêu dùng và môi trường. Đây là nguyên liệu thu gom được rất nhiều sau trồng lúa và đã qua sử dụng.
3.2.3. Sản phẩm từ nhựa tái chế hoặc tái sử dụng
3.2.4 Xu hướng tiêu dùng sản phẩm từ giấy, thủy tinh, kim loại tái chế
Sản phẩm làm từ giấy tái chế
Chủ yếu giấy được làm từ cây xanh. Đó cũng là 1 phần nguyên nhân dẫn đến “Trong ngắn hạn, mật độ cây xanh giảm mạnh trong khi dân số con người lại tăng lên” - Các nhà khoa học nói. ABC News ngày 3-9 trích đăng - Chúng ta đã bị mất gần một nửa số cây xanh trên hành tinh, và đã nhìn thấy những tác động lên khí hậu và sức khỏe con người do điều này gây ra"
Vậy nên giấy cũng nên được tái chế, dùng sản xuất giấy in tái chế, giấy vệ sinh tái chế, bao bì giấy tái chế. giấy vụn,...
Sản phẩm làm từ thủy tinh tái chế
Thủy tinh không phân hủy sinh học và không phải tất cả các loại thủy tinh đều có thể nung chảy để tái chế. Và tái chế thủy tinh cũng thải tạo hiệu ứng nhà kính. Thế nên thủy tinh chính là một trong những nguyên liệu nên tái chế nhất. Đặc biệt là trong tình trạng hệ thống tái chế thủy tinh ở Việt Nam còn chưa hiện đại, người tiêu dùng còn ít nhận thức về việc phân loại sản phẩm.
Các sản phẩm phổ biến từ thủy tinh: bình hoa, đèn chùm, đồ trang trí,...., giúp giảm lượng thải không cần thiết.
Bạn có thể tham khảo 11 cách tái chế thủy tinh đẹp
Sản phẩm làm từ khim loại tái chế
Xu hướng sử dụng các sản phẩm từ kim loại ngày càng tăng vì độ đẹp mắt và giữ nhiệt của chúng. Tình trạng kim loại tương tự như thủy tinh. Tuy nhiên, quá trình khai thác quặng gây ra tình trạng nhiễm kim loại nặng làm ô nhiễm môi trường. Điều này gây ra các bệnh về thần kinh, thận, gan, và ung thư.
Các sản phẩm kim loại tái chê phổ biến: Lon nhôm tái chế, đồ dùng gia đình từ kim loại tái chế.
3.2.5 Các hành vi tiêu dùng xanh tiết kiệm năng lượng và nhiên liệu
Nhiên liệu, như xăng dầu hay than đá, đều sẽ gây ô nhiễm trong quá trình khai thác. Đi xe công cộng, đi bộ, hoặc xe đạp giúp giảm tiêu thụ nhiên liệu và ô nhiễm khí thải từ giao thông. Mua xe điện cũng là cách tiết kiệm nhiên liệu trong xu hướng tiêu dùng xanh bền vững
Năng lượng, từ điện đến nhiệt, ảnh hưởng lớn đến môi trường. Tắt đèn, rút phích cắm khi không dùng, và dùng thiết bị tiết kiệm điện là hành động xanh. Nên lắp đặt pin mặt trời và sử dụng nhiên liệu tái tạo. Sử dụng đồ gia dụng tiết kiệm điện giúp giảm thiểu tiêu thụ năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch.
Những ý trên là một phần của giải pháp khoa học và công nghệ bảo vệ môi trường. Ngoài ra khoa học và công nghệ còn đưa ra các sáng kiến: Công nghệ xử lý chất thải biến rác thành tài nguyên, giảm gánh nặng ô nhiễm môi trường. CCS thu giữ CO2, chống biến đổi khí hậu, bảo vệ hành tinh xanh. Nông nghiệp và công nghệ sinh học thúc đẩy sản xuất bền vững, bảo vệ hệ sinh thái. Sản phẩm từ nhựa phân hủy sinh học (PLA) - nguyên liệu thay thế nhựa bền vững, không ô nhiễm.
3.2.6 Cách bảo vệ môi trường thứ 6 - Trồng thêm cây và yêu nông sản sạch
Trồng thêm cây xanh để gây dựng hệ sinh thái rừng. Sử dụng các thực phẩm xanh để ủng hộ các doanh nghiệp không sử dụng các chất hóa học trong nuôi trồng và sản xuất. Đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp sử dụng chất không “an toàn” cho người tiêu dùng và môi trường phải thay đổi để có thể tồn tại.
4. Cùng thúc đẩy xu hướng tiêu dùng xanh bền vững phát triển
Tham gia các chiến dịch vì môi trường và lan tỏa đến nhiều người thông điệp tiêu dùng xanh để bảo vệ môi trường cũng như sức khỏe bản thân. Còn rất nhiều người chưa nhận thức rõ được tác hại của những thói quen hàng ngày đã gây hậu quả như thế nào, đặc biệt là với nhựa dùng một lần.
Càng nhận thức được tác hại khôn lường từ lối sống thiếu trách nhiệm với môi trường và sức khỏe chính mình. Chúng ta càng thấy rõ ràng hơn rằng những lựa chọn xanh không chỉ là một trào lưu nhất thời, mà là một phần không thể thiếu của xu hướng tiêu dùng xanh bền vững. Đây là hành động thiết thực của thế hệ người tiêu dùng hiện đại, những người không chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà còn đặt trách nhiệm với cộng đồng và hành tinh lên hàng đầu
Sđt